Met de autoloze generatie

Waarom dit project?

Jongeren hebben al op jonge leeftijd een beeld van hun mobiliteitstoekomst. Ze zien een vast patroon: van fiets en OV naar de auto. De omgeving speelt daarin een grote rol. Ouders ‘belonen’ hun kind met een rijbewijs, of betalen mee aan een scooter, fatbike of auto. Zo raakt autogebruik vaak al vroeg verankerd.

Wij draaien dat om. In plaats van bijsturen als de keuze voor de auto al gemaakt is, willen we er eerder bij zijn. Dat noemen we van reparatie naar preventie. We stimuleren jongeren om te blijven fietsen en het ov te gebruiken, voordat nieuw reisgedrag een vaste gewoonte wordt.

Wat we deden

Na een intensieve onderzoeksfase kozen we voor twee groepen: vmbo-scholieren en mbo-studenten. Daarbinnen richtten we ons op drie momenten, met de ouders als vierde, invloedrijke groep:

• brugklassers in leerjaar 1 van het vmbo;
• vmbo-leerlingen in leerjaar 2 en 3, die zelfstandiger worden en meer vervoersopties krijgen;
• vmbo-eindexamenleerlingen die de overstap naar het mbo maken, en eerstejaars mbo-studenten.

Samen met het Bonnefanten College en het VISTA college ontwikkelden we vier interventies. We testten en monitorden ze in 2025 en 2026, later ook op meer scholen in de regio, zoals Nieuwe Thermen, het Sintermeertencollege, Stella Maris en VMBO Maastricht.

De vier interventies

• Op weg op jouw manier. 
  Een rekenles waarin leerlingen vervoersmiddelen vergelijken op kosten, milieu en gezondheid. Een bekend Limburgs rolmodel leidt de les in met een korte video.
• Jouw route naar je nieuwe school. 
  Een les waarin eindexamenleerlingen hun route naar de vervolgopleiding plannen, zodat ze weten welke reisopties er zijn.
• Goed van Start. 
  Een welkomstpakket voor nieuwe mbo-studenten, met praktische informatie over fietsen, lopen en het ov rond hun nieuwe school. Ook online beschikbaar.
• Samen op pad met de bus, trein of fiets. 
  Een brief aan ouders met een probeeraanbod voor het ov en een dilemmaspel, om het gesprek over vervoerskeuzes thuis op gang te brengen.

Wat we leerden

De vier jaar leverden vooral bruikbare inzichten op. De belangrijkste:

• Je moet eerder beginnen dan je denkt. Veertienjarigen hebben hun beeld over scooter en auto vaak al gevormd.
• Ouders spelen een grotere rol dan hun kinderen zelf, niet alleen door te betalen, maar vooral door het voorbeeld dat ze geven.
• Jongeren onderschatten wat een auto kost en overschatten wat het ov kost, vaak zonder het ov ooit geprobeerd te hebben.
• Waardering en effect zijn twee verschillende vragen. Leerlingen en ouders waarderen de interventies, maar effect op gedrag meten is bij deze groep lastig. Het echte reisgedrag ligt namelijk jaren in de toekomst.

Wat het project oplevert

We bundelen alles wat we leerden, zodat anderen ermee verder kunnen. Denk aan een reisverslag, een doelgroepenrapport, rapporten per interventie en een uitrol- en opschalingsadvies. Daarnaast maken we filmpjes en infographics die de inzichten kort en toegankelijk samenvatten. De materialen stellen we beschikbaar, zodat scholen en regio's de interventies zelf kunnen inzetten.

De producten komen gedurende dit najaar beschikbaar. 

Doe mee of blijf op de hoogte

Wil je de lessen uit dit project horen en meedenken over je eigen aanpak? Meld je aan voor het webinar op 26 oktober.

Heb je een vraag over het project? Neem contact op met Ilja Stoot of Esther Timmermans.