Met de autoloze generatie

Waarom dit project?

Uit onderzoek blijkt dat jongeren al op jonge leeftijd een beeld hebben van hun ‘mobiliteitstoekomst’. Zij zien een vast patroon: van fiets naar scooter en uiteindelijk naar de auto. Ook de sociale omgeving speelt hierbij een belangrijke rol. Ouders belonen hun kinderen bijvoorbeeld met een rijbewijs of financieren een scooter, fatbike of auto. Hierdoor raakt autogebruik vaak al vroeg in het leven verankerd.

Met het project Autoloze Generatie wil Zuid-Limburg Bereikbaar jongeren stimuleren om duurzame vervoerskeuzes te maken, zoals fietsen of het gebruik van het openbaar vervoer. Het doel is om de overstap naar de auto zo lang mogelijk uit te stellen en waar mogelijk te voorkomen, voordat nieuw verplaatsingsgedrag een vaste gewoonte wordt.

Wat is er al gebeurd?

Na een intensieve onderzoeksfase in 2024 is ervoor gekozen om de focus te leggen op vmbo-scholieren en mbo-studenten. Daarbij onderscheiden we drie subdoelgroepen:

• Brugklassers in leerjaar 1 van het vmbo
• Vmbo-leerlingen in leerjaar 2 en 3, die steeds zelfstandiger worden en meer vervoersopties krijgen
• Vmbo-eindexamenleerlingen die zich voorbereiden op de overstap naar het mbo, en eerstejaars mbo-studenten die net zijn begonnen

Voor deze subdoelgroepen zijn in samenwerking met het Bonnefanten College en het VISTA college verschillende stimuleringsacties ontwikkeld. Een deel van deze acties is in 2025 getest en gemonitord.

Welke acties zijn uitgevoerd?

Goed van Start – Welkomstpakket

Tijdens het boekeninlevermoment op het Bonnefanten College is een informatiepakket uitgedeeld aan vmbo-eindexamenleerlingen die hun opleiding vervolgen aan het VISTA College Maastricht. Het pakket bevatte informatie en praktische tips over de verschillende vervoersmiddelen waarmee studenten naar hun opleiding kunnen reizen. Daarnaast was via MijnVISTA een online versie van het welkomstpakket beschikbaar voor alle eerstejaars van VISTA College Maastricht. De inzet van het welkomstpakket is gemonitord via een enquête en interviews. In 2026 onderzoeken we de mogelijkheden om dit pakket uit te breiden naar andere VISTA-locaties en op grotere schaal te testen.

Gastles ‘Op weg. Op jouw manier’

Op het Bonnefanten College zijn gastlessen verzorgd in de klassen 1 tot en met 4 van het vmbo, havo en vwo. Tijdens deze interactieve lessen leerden leerlingen over de voor- en nadelen van verschillende vervoersmiddelen. De lessen zijn geëvalueerd met een voor- en nameting in de vorm van een enquête onder de leerlingen. Omdat de moeilijkheidsgraad van de les niet op alle onderwijsniveaus goed aansloot, wordt de gastles momenteel aangepast en doorontwikkeld.

Brief met probeeraanbod

Ouders van leerlingen van het Bonnefanten College ontvingen een brief om hun kinderen kennis te laten maken met verschillende vervoersmiddelen. In de brief was onder andere een probeeraanbod opgenomen voor de e-bike en het openbaar vervoer. Daarnaast ontvingen ouders een set dilemma-kaartjes om het gesprek met hun kind aan te gaan over vervoerskeuzes. De evaluatie van deze actie is nog in uitvoering.

Volgende stappen

In de komende periode werken we verder aan de ontwikkeling van een gastles voor eindexamenleerlingen, waarin zij leren hoe zij hun reis naar hun vervolgopleiding kunnen plannen en meer inzicht krijgen in de verschillende voor- en nadelen van vervoersmiddelen. Deze gastles wordt getest onder eindexamenleerlingen van het Bonnefanten College.

Daarnaast verkennen we de mogelijkheden om de ontwikkelde acties bij andere scholen te testen en werken we aan de structurele borging van de meest effectieve interventies.